Г.ОЮУНБОЛД: “ЭРҮҮГИЙН ХУУЛЬ ТОГТООМЖИЙН ШИНЭТГЭЛ ГЭМТ ХЭРГИЙН ӨСӨЛТ, БУУРАЛТАД НӨЛӨӨЛСӨН НЬ” СУДАЛГААНЫ ТАЙЛАН

1. Б¯РÒÃÝÃДÑÝÍ ÃÝМÒ ХÝРÝÃ

Моíãоë Óëñûí õýмжýýíä 2017 оíä 32259 ãýмò õýðýã á¿ðòãýãäñýí íü өмíөõ оíû мөí ¿еýñ 5092 õýðãýýð áóюó 18.7 õóâèàð өññөí  áөãөөä  çàðèм  òөðëèéí  ãýмò  õýðýã áóюó өмчëөõ ýðõèéí ýñðýã ãýмò õýðýã 4,840 (36.3%), õ¿íèé àмü áèе, ýð¿¿ë мýíäèéí ýñðýã ãýмò õýðýã 842 (9.7%), õ¿¿õýä, ãýð á¿ë, íèéãмèéí ёñ ñóðòàõóóíû ýñðýã ãýмò õýðýã 189 áóюó 49.2% õóâèàð òóñ òóñ өññөí ñòàòèñòèê  òооí  ¿ç¿¿ëýëòòýé  áàéíà.  Гýмò õýðýã өñөõөä шèíýýð áàòëàãäñàí Эð¿¿ãèéí õóóëü òоãòоомжèéí õýðýãжèëò áоëоí áóñàä ямàð шàëòãààí, íөõцөë íөëөөëñíèéã áоäèòооð òоãòооõ, ¿íýëýõ шààðäëàãûí ¿¿äíýýñ ýíýõ¿¿ ñóäàëãààã õèéëýý3.

Гýмò õýðãèéí өñөëò áóóðàëò, шèéäâýðëýëòèéã ñóäëàõ çоðèëãооð 2016, 2017 оí á¿òýí жèëýýð, 2016 оíû ñ¿¿ëèéí õàãàñààñ 2017 оíû ñ¿¿ëèéí õàãàñ, 2017 оíû I óëèðëààñ 2018 оíû I óëèðëûã õàðüцóóëàí òóñ òóñ õàðüцóóëàí ñóäàëëàà. Сóäàëãàà яâóóëàõäàà цàãäàà, пðоêóðоð, ш¿¿õèéí õýмжýýíä 2016, 2017, 2018 оíû ãàðãàñàí òàéëàí, мýäýýã íýãòãýж ä¿ãíýñýí юм.

Ãэмт хэргийн тархалт 2017 оíä óëñûí õýмжýýíä 32259 ãýмò õýðýã á¿ðòãýãäñýíýýñ 21947 áóюó  68 õóâü íü Óëààíáààòàð õоòоä, 10273 áóюó 31.9 õóâü íü оðоí íóòàãò á¿ðòãýãäñýí áàéíà.

Нóòàã äýâñãýðèéí õýмжýýíä á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãèéí òооí ¿ç¿¿ëýëòèéã өмíөõ оíû мөí ¿еòýé õàðüцóóëáàë:

2017 оíä óëñûí õýмжýýíä á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãýýñ õàðàõàä äýýðýмäýõ ãýмò õýðýã 2.64 äàõèí, áóñäûã àмèà õоðëоõоä õ¿ðãýõ ãýмò õýðýã 2.3 äàõèí, õ¿ðýýëýí áàéãàà оðчíû  ýñðýã  ãýмò  õýðýã  2.0  äàõèí  өññөí áàéíà. Õýäèéãýýð ãýмò õýðýã өññөí ¿ç¿¿ëýëòòýé  áàéãàà  áоëоâч  ãýмò  õýðãèéí ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëò, цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òàíèëцóóëãààñ ¿çâýë ãýмò õýðãèéí шèíжòýé òоõèоëäоë á¿ðèéã á¿ðòãýж,  шèíýýð  ãýмò  õýðýãò  òооцоãäñоí ãýð á¿ëèéí õ¿чèðõèéëýë ¿éëäýõ, õóëãàéëàõ, ãýмòýë óчðóóëàõ ãýмò õýðãèéí шèíжèéã òоäоðõоé áоëãож, íóóãäмàë ãýмò ¿éëäëýý èë ãàðãàж òýмцýж ýõýëñýíòýé õоëáооòоé áàéíà. Өөðөөð õýëáýë, õóóëèéí шèíýчëýëýýñ õàмààðч íóóãäмàë ãýмò õýðãèéí ãàðàëòûã áоäèòооð ¿íýëж, ò¿¿íòýé ¿ð ä¿íòýé òýмцýõ áоäëоãо ¿íýí çөâ òоäоðõоéëоõ áоëомжèéã оëãож áàéãàà íü ñàéí òàë юм.

Эð¿¿ãèéí õóóëü òоãòоомж õýðýãжèж ýõýëñíýýñ õоéш ãýмò õýðãèéí ãàðàëò íýмýãäñýí õàðàãäàж áàéãàà íü õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðãèéí òоо íýмýãäñýí áоëоí íóóãäмàë ãýмò яâäëûã ãýмò õýðýã, çөðчèëä òооцñоíòоé õоëáооòоé áàéíà.

/3 Эх сурвалж: ЦЕГ-ын Мэдээлэл, дүн шинжилгээ, шуурхай удирдлагын алба 
4 2015 онд батлагдсан Эрүүгийн хуульд 2002 оны Эрүүгийн хуульд байсан “Булаах” гэмт хэргийг “Дээрэмдэх” гэмт хэрэгт хамтатган хуульчилсантай холбоотойгоор 2017 онд бүртгэгдсэн дээрэмдэх гэмт хэргийн тоо ийнхүү өсөлттэй гарахад тодорхой хэмжээнд нөлөөлсөн/

2017   оíä   íèéò   шàëãàãäñàí 18131 õ¿íèé 15599 áóюó 86 õóâèéã ýðýãòýé, 2532 áóюó 14 õóâèéã ýмýãòýé, 1066 áóюó 5.9 õóâèéã õ¿¿õýä òóñ òóñ ýçýëж áàéíà. Иéíõ¿¿ 32000 оðчèм ãýмò õýðýã á¿ðòãýãäñýí àòëàà 18131 õ¿í õоëáоãäоí шàëãàãäñàí íü  шèíýчëýí  áàòëàãäñàí   Эð¿¿ãèéí  õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí яëëàãäàãчòàé õоëáооòоé çоõèцóóëàëòààñ áоëñоí áàéíà.  Өөðөөð  õýëáýë, “ñýжèãòýí” õýмýýõ õóóëü ç¿éí оéëãоëò өөðчëөãäөж, õ¿íèéã яëëàãäàãчààð òàòàõûí өмíөõөí õèéãääýã áоãèíо õóãàцààíû àжèëëàãàà áоëñоíòоé õоëáооòоé юм. Ãэмт хэргийн хохирогч, хохирол Óëñûí  õýмжýýíä 37173  èðãýí, 86 õóóëèéí ýòãýýä õоõèðñоí áàéíà. Б¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãèéí óëмààñ óчèðñàí õоõèðоë ò¿¿íä õàмààðàõ ñòàòèñòèêèéã õàðóóëáàë:

Прокурорын байгууллагын мэдээнээс үзвэл, ãýмò õýðãèéí óëмààñ óчèðñàí õоõèðоë 2017 оíä 198.1 тэрбум төгрөг, íөõөí òөë¿¿ëñýí õоõèðëûí õýмжýý 74.5  тэрбум  төгрөг  áоëж,  өмíөõ  оíооñ óчèðñàí õоõèðоë 35.2 òýðáóм òөãðөã, íөõөí òөë¿¿ëñýí õоõèðоë 30.5 òýðáóм òөãðөãөөð өññөí áàéíà. 

Бүртгэгдсэн гэмт хэргийн өсөлт, бууралт Сóäàëãààã Моíãоë Óëñûí õýмжýýíä ñ¿¿ëèéí 2 жèëä ãàðñàí ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê,     òооí     мýäýýëýëä     ¿íäýñëýâ. Öàãäààãèéí еðөíõèé ãàçðûí Мýäýýëýë, ä¿í шèíжèëãýý, шóóðõàé óäèðäëàãûí àëáàíû ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê мýäýýëëýýñ ¿çâýë Эð¿¿ãèéí õóóëü õýðýãжèж ýõýëñíýýñ õоéш ¿éëäýãäýí ãàðñàí õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí áоëоí ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýж, яëëàãäàãчààð òàòñàí ãýмò õýðýã 2016 оíûã 2017 оíòоé õàðüцóóëàõàä 18.7 õóâèàð, 2017 оíû ýõíèé óëèðëûã 2018 оíû мөí óëèðëûí áàéäëààð õàðüцóóëàõàä 56.5 õóâèàð òóñ òóñ өññөí  ä¿íòýé  áàéíà.  Õàðèí  ãýмò  õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéí òооí ¿ç¿¿ëýëò өмíөõ 3 жèëèéí äóíäàж õýмжýýíýýñ íýмýãäýýã¿é áàéíà. Тóõàéëáàë:

Эð¿¿ãèéí õýðãèéí àíõàí шàòíû ш¿¿õèéí ñòàòèñòèê мýäýýíýýñ ¿çâýë àмü õоõèðñоí õ¿íèé òоо өмíөõ оíооñ 63 õ¿íýýð áóюó 11.9 õóâèàð өññөí ¿ç¿¿ëýëòòýé áàéíà. Гýмò õýðãèéí óëмààñ 663 õ¿í õ¿íä ãýмòýë, 904 õ¿í õ¿íäýâòýð ãýмòýë, 3105 õ¿í õөíãөí ãýмòñýí áөãөөä өíãөðñөí оíòоé õàðцóóëáàë õөíãөí ãýмòýë àâñàí õ¿íèé òоо 2.5 äàõèí өñчýý.

Óëñûí õýмжýýíä 2017 оíä ш¿¿õýýð шèéäâýðëýñýí ãýмò õýðãèéí óëмààñ óчèðñàí õоõèðëûí íèéò õýмжýý 84.8 òýðáóм òөãðөã áàéíà. Ү¿íýýñ óëñàä óчèðñàí õоõèðоë 3.8 òýðáóм òөãðөã, àж àõóéí íýãжèä óчèðñàí õоõèðоë 11 òýðáóм 955.5 ñàя òөãðөã, èðãýíä óчèðñàí õоõèðоë 69.3 òýðáóм òөãðөã áàéíà. Гýмò õýðãèéí óëмààñ óчèðñàí õоõèðëûí íèéò õýмжýýã өíãөðñөí оíòоé õàðüцóóëáàë 69.5 òýðáóм òөãðөãөөð áóюó 5.6 äàõèí өññөí ä¿íòýé ãàðñàí áàéíà.

Эð¿¿ãèéí õóóëèéí ãоë ¿çýë ñàíàà áоëоõ õоõèðоãчèéí ýðõèéã õàíãàõ, õоõèðоë õоð óðшãèéã àðèëãàõ òàëààð çоõèцóóëñàí Эð¿¿ãèéí õóóëèéí 2.5 äóãààð ç¿éë ãýмò õýðãèéí õоõèðоë, õоð óðшèã, Эð¿¿ãèéí õóóëèéí 6.7 äóãààð ç¿éë áоëоõ Гýм áóðóóãàà õ¿ëýýñýí     õ¿íä     оíоãäóóëàõ     ýð¿¿ãèéí õàðèóцëàãûí òàëààðõè ç¿éë, õýñýã çààëòóóä íü áоäèòооð õýðýãжèж ýõýëñýíèé ýеðýã ¿ð äàãàâàð ãýж ä¿ãíýж áоëоõооð áàéíà.

Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä 2017 оíä 1327017 çөðчèë á¿ðòãýãäýж, 12894665 èðãýí, 44 àëáàí òóшààëòàí, 823 õóóëèéí ýòãýýäýä шèéòãýë оíоãäóóëñàí áàéíà 6. Óëñûí õýмжýýíä á¿ðòãýãäñýí çөðчèë, ò¿¿íèéã шàëãàí шèéäâýðëýõ àжèëëàãààã õ¿ñíýãòýýð õàðóóëáàë:

/5 Давхардсан тоогоор буюу нэг хүн хэдэн хэдэн удаа зөрчил гаргасныг нэгтгэж дүгнэсэн тоон мэдээ болно.

6 Цаашид зөрчлийн статистикийг цагаан номонд дэлгэрэнгүй оруулж байх нь зүйтэй гэсэн саналтай байна. /

Дýýðõ õóãàцààíä á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðýã    өññөí    áàéõ    áөãөөä    Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãà 2017 оíû ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê мýäýýã шèíýýð õýðýãжèж ýõýëñýí 2015 оíû Моíãоë Óëñûí Эð¿¿ãèéí õóóëü, 2002 оíû Эð¿¿ãèéí õóóëü ãýñýí õоёð áàéäëààð ãàðãàжýý. 

Эð¿¿ãèéí       õóóëü       2017       оíооñ (шèíýчèëñýí íàéðóóëãà) ¿éëчèëж ýõýëñíýýñ өмíө áà õоéшõ õóãàцààíä á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãèéí ¿ç¿¿ëýëòèéã жèë, óëèðàë  òóñ á¿ðýýð õàðüцóóëж ¿çâýë õ¿íèé ýð¿¿ë мýíäýä õөíãөí õоõèðоë óчðóóëàõ ãýмò õýðýã 518-ààñ 731 ãýмò õýðãýýð áóюó 21.2- 30 õóâèàð, õ¿чèíäýõ ãýмò õýðýã 62-97 ãýмò õýðãýýð áóюó 69 õóâèàñ 2 äàõèí, õóëãàéëàõ ãýмò õýðýã 1697-3990 ãýмò õýðãýýð áóюó 2 äàõèí, äýýðýмäýõ ãýмò õýðýã 365-691 ãýмò õýðãýýð áóюó 3.2-4 äàõèí, Зàëèëàõ ãýмò õýðýã 804-941 ãýмò õýðãýýð áóюó 86.4 õóâèàñ 2.4 äàõèí, àâëèãà àëáàí òóшààëûí ãýмò õýðýã áоëоí õ¿ðýýëýí áóé оðчíû ýñðýã ãýмò õýðýã 2-3 äàõèí íýмýãäñýí ¿ç¿¿ëýëòòýé áàéíà. Ү¿íýýñ ¿çâýë ãоëчëоí   ¿éëäýãäýí ãàðäàã 5 òөðëèéí ãýмò õýðãèéí өñөëò 2017 áоëоí 2018 оíû ãýмò õýðãèéí өñөëòөä ãоëëоõ íөëөө ¿ç¿¿ëñýí áàéíà. Өөðөөð õýëáýë, áóñäûí áèеä ãýмòýë óчðóóëàõ, õóëãàéëàõ, äýýðýмäýõ, õ¿чèíäýõ ãýмò õýðã¿¿ä òóõàéí оíä өññөí íèéò ãýмò õýðãèéí äèéëýíõè õóâèéã ýçýëжýý. Мөí äàðààõ 9 òөðëèéí õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí áоëоí ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýж, яëëàãäàãчààð òàòñàí ãýмò õýðýã íèéò õýðãèéí өñөëòөä шóóä íөëөөëñөí ýñýõèéã Пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí ãýмò õýðãèéí цàõèм á¿ðòãýëèéí мýäýýëýëòýé òóëãàí ¿çâýë пðоêóðоðûí á¿ðòãýë мýäýýëýë, цàõèм  ñèñòемä  2018  оíä  өөðчëөëò  оðñоí, ò¿¿íчëýí òооí мýäýý өñөí íýмýãäýõ ä¿íãýýð ãàðäàã óчèð цàãäààãèéí ãýмò õýðãèéí мýäýýòýé õàðüцóóëàõ, íàðèéâчèëàí ñóäëàõ áоëомжã¿é áàéâ.

Öàãäàà, пðоêóðоð, ш¿¿õèéí ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê áоëоí шèéäâýðëýëòèéí õóâü õýмжýýã òооцоõ àðãàчëàë òóñ á¿ðòýý өөð, òóõàéí оíä ãàðñàí ãýмò õýðãèéí íөõцëèéã цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí  мýäýýíä òóëãóóðëàí ä¿ãíýõýýð áàéëàà. Иéмä äýýðõè Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûíñòàòèñòèê òоо, мýäýý ¿íýí áоäèò ýñýõèéã пðоêóðоð áоëоíш¿¿õýýñ ãàðãàñàí ñòàòèñòèê òоо мýäýýëëèéí áоëомжèò ¿ç¿¿ëýëò¿¿äòýé õàðüцóóëàí òóëãàж ñóäëàõûã ýðмýëçëýý.

Ãэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл 

Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãà íü 2014-2017 оíä жèëä äóíäжààð 94990 ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéã õ¿ëýýí àâч шàëãàñíààñ 65 õóâèéã ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçàõ шèéäâýð ãàðãóóëàõààð пðоêóðоðò  шèëж¿¿ëñýí  òооí  ¿ç¿¿ëýëòòýé áàéâ.

Гýмò õýðãèéí ñòàòèñòèêèéã á¿ðòãýëèéí ýõíèé ¿е шàòíààñ áóюó цàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä  á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéí шèéäâýðëýëòýýñ ¿çâýë ýäèéí çàñàã, íèéãýм, õóâü õ¿í áоëоí áóñàä õ¿чèí ç¿éëýýñ ãýмò õýðýã áоäèòооð өññөí áàéж áоëоõ шàëòãààí, íөõцөë àжèãëàãäààã¿é áөãөөä çàðèм ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéí òоо áóóðñàí ¿ç¿¿ëýëòòýé áàéíà.

Гýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê мýäýýëýýñ ¿çâýë 2014-2017 оíä ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçñàí ãомäоë, мýäýýëëèéí äоòоð  áóñäûí ýä õөðөíãèéã õóëãàéëàõ ãýмò õýðãèéí шèíжòýé ãомäоë мýäýýëýë íèéò мýäýýëëèéí 28 оðчèм õóâèéã ýçýëж áàéжýý.

 Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëü õýðýãжèж ýõýëñíýýñ  õоéш ãýмò õýðãèéí шèíжòýé   ãомäоë, мýäýýëëèéã шàëãàõ àжèëëàãààã õýðýã á¿ðòãýëòýä òооцñоí    áөãөөä    цàãäààãèéí    áàéãóóëëàãà ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëò ãàðãàõäàà õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðãèéí òооã á¿ðòãýãäñýí   ãýмò õýðãèéí òоо ãýж ¿çжýý. Гýòýë õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýãýýä шàëãàõ яâцàä òóõàéí ¿éëäýë íü   ãýмò  õýðãèéí шèíжã¿é  áàéõ, ýñõ¿ë çөðчèë áàéõ áоëомжòоé òóë á¿õýëä ãýмò õýðýã ãýж ç¿ãíýõ íü   óчèðòàé äóòàãäàëòàé юм.

Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí çоõèцóóëàëòààð “мөðäөãч ãýмò õýðãèéã èëð¿¿ëýõ, ò¿¿íèéã ¿éëäñýí õ¿í, õóóëèéí ýòãýýäèéã оëж òоãòооõ çоðèëãооð ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëýë õ¿ëýýí àâñíààñ ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýж, яëëàãäàãчààð òàòàõ õ¿ðòýë яâóóëж áàéãàà ýíý õóóëüä çààñàí àжèëëàãààã õýðýã á¿ðòãýëò”7     ãýж  òомüёоëñоí  áоëоâч  ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéã õóóëüä çààñàí   5   õоíоãò   шàëãààä   ¿ðãýëж¿¿ëýí “õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýж” шàëãàñíûã “ãýмò õýðýã ãàðñàí” ãýж ¿çýí ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèêò á¿ðòãýж, ¿ç¿¿ëýëòèéã ãàðãàжýý. Өíөөãèéí áàéäëààð пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí õýмжýýíä õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðãèéã ãýмò õýðýã ãàðñàí ãýж шóóä ¿çýõ áóñ õàðèí ãýмò ãàðñàí ýñýõèéã шàëãàж òоãòооõ àжèëëàãàà ãýж оéëãож, õяíàëò òàâüж áàéãàà áоëíо. Эíý íü äýýð äóðäñàí õóëãàéëàõ, äýýðýмäýõ áоëоí õ¿íèé áèеä õөíãөí õоõèðоë óчðóóëàõ õýðã¿¿ä өññөí ¿ç¿¿ëýëòýé ãàðàõ íýã шàëòãààí áоëñоí ãýж ¿çýж áоëоõ юм.

Сóäàëãààíû äàãóó Эð¿¿ãèéí õóóëü òоãòоомж õýðýãжèж ýõëýõýýñ өмíө áоëоí õýðýãжèж ýõýëñíýýñ õоéш õàãàñ жèëèéí áàéäëûã ñàð, óëèðàë áàéäëààð òóñ òóñ õàðüцóóëж ¿çâýë ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäëûí òоо õàðüцàíãóé òоãòâоðòоé áóюó 500-1000 ãомäоë, мýäýýëëýýð өññөí ä¿íòýé, õàðèí õàãàñ жèë, шèíý õóóëü õýðýãжèж ýõëýõýýñ õоéшõè 10 ñàðûí áàéäëààð õàðüцóóëж ¿çâýë цàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä èðãýä, áàéãóóëëàãààñ ãàðãàñàí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéí òоо áóóðñàí áàéíà.

ÖЕГ-ûí Мýäýýëýë, ä¿í шèíжèëãýý, шóóðõàé óäèðäëàãûí àëáàíààñ шèíýýð áàòëàãäñàí Эð¿¿ãèéí õóóëü, òоãòоомж мөðäөãäөж ýõýëñýí òоõèоëäоëä МÓ-ä á¿ðòãýãäýõ ãýмò õýðýã жèëä äóíäжààð 10000 оðчмооð өñөõ мàãàäëàë, òооцооëëûã ãàðãàж, ÕЗДÕЯ-íä òàíèëцóóëж áàéжýý. Гýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë,мýäýýëýë шàëãàõ àжèëëàãàà “õýðýã á¿ðòãýëò” ãýäýã оéëãоëòоä     òооцоãäñоí,     мөí     ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçàõ òóõàé оéëãоëò шèíý õóóëèàð өөðчëөãäөж, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçàõ, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðãèéã õààõ ãýñýí 2 өөð шèéäâýð ãàðãàõ áоëñоíòоé õоëáооòоéãооð ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëò өñөõөä íөëөөëөõөөð áàéñàí.9

Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëü õýðýãжèж ýõýëñíýýñ õоéш өмíөõ áà äàðààõ ¿еèéã 2016.07.01-íýýñ 2017.05.31 õ¿ðòýë, 2017.07.01-2018.05.31 õ¿ðòýõ áàéäëààð õàðüцóóëàí ¿çâýë ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéí òоо 94731-ýýñ 67087 áоëж 70 ãàðóé õóâèàð áóóðñàí áàéíà. Дýýðõè õóãàцààíä 2002 оíû  Эð¿¿ãèéí  áàéцààí  шèéòãýõ  õóóëèéí  äàãóó ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçàж шèéäâýðëýñýí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéã 2017 оíû Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëüä çààñàí çоõèцóóëàëòûí äàãóó õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõýýñ òàòãàëçñàí, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðãèéã õààñàí òооòоé íýãòãýí õàðüцóóëж ¿çâýë, 65.2 õóâèàñ 53.6 õ¿ðòýë õóâèàð áóóðñàí áàéíà.

2017 оíû 07 äóãààð ñàðûí 01-íýýñ õоéш 2018 оíû 05 äóãààð ñàðûí 31-íèé өäөð õ¿ðòýëõ õóãàцààíä 67087 ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéí  38947-ä áóюó 58 õóâüä íü õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýж, 26561-èéã áóюó 38 оðчèм õóâèéã õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõýýñ òàòãàëçàõ ñàíàëòàéãààð пðоêóðоðò шèëж¿¿ëж,2689 òоõèоëäоëä áóюó4 õóâüä íü ýð¿¿ãèéí  õýðýã ¿¿ñãýí, яëëàãäàãчààð òàòàж, мөðäөí áàéцààëòûí àжèëëàãàà яâóóëж, ¿ëäýõ 2 õóâèéã õàðüяàëëûí äàãóó шèëж¿¿ëж шèéäâýðëýжýý.

Сóäàëãààíû яâцàä õèéñýí á¿ëãèéí яðèëцëàãààñ10 ¿çâýë ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë,    мýäýýëëèéã    шàëãàõ    5    õоíоãò á¿ðýí ã¿éцýò àжèëëàãàà õèéõ áоëомжã¿é, çөâõөí   ¿éë   áàðèмòûã   ¿íýëýõ,   ¿íäýñëýë á¿õèé ñýжèã áàéãàà ýñýõèéã òоãòоож ãýмò õýðãèéí шèíжòýé ë áоë òоõèоëäоë á¿ðò õýðýã   á¿ðòãýëòèéí   õýðýã   íýýí, шàëãàж 

áàéãààãààñ õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí áоëоí ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýж, яëëàãäàãчààð òàòñàí   ãýмò   õýðýã   20-30   õóâèàð   өññөí ä¿í мýäýý ãàðч áàéãàà áөãөөä цààшèä “ãýмò õýðýã ¿éëäýãäýí ãàðñàí áоëоõûã õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí ¿еýñ áèш ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýí, яëëàãäàãчààð òàòàж, мөðäөí áàéцààëò яâóóëñàí òооãооð òооцäоã áоëоõ íü ç¿éòýé” ãýñýí ñàíàë äýâш¿¿ëж áàéâ.

Өөðөөð õýëáýë, шèíýýð õýðýãжèж áàéãàà Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëüä ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéã шàëãàõ àжèëëàãààã õýðýã á¿ðòãýëòýä õàмààðóóëàõààð çààñàí

Зàðèм ñóäëààчèä ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëýëä õýðýã á¿ðòãýëèéí õýðýã íýýж шàëãàж áàéãàà áà óëмààð ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýñýí òоõèоëäоëä ýíý ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðõýí õàñч òооцоõ íü òоäоðõоéã¿é óчðààñ õóóчèí àðãàчëàëààð ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê мýäýýã ãàðãàж áàéíà. Мөí ãýмò õýðãèéí шèíжòýé ¿éëäýëä òóñ á¿ðò õýðýã á¿ðòãýëòèéí äóãààð àâч áàéãàà áà шàëãàõ çàéëшã¿é шààðäëàãàòàé ãýмò õýðãèéí шèíжòýé  ãомäоë,  мýäýýëýë  áàéõàä  íөãөө òàëààñ, ãýмò õýðãèéí шèíжòýé ýñýõ íü òоäоðõоéã¿é цààшèä шàëãàõ шààðäëàãàòàé ¿éë áàðèмòóóä áàéíà. Öààшèä яã ямàð ¿ç¿¿ëýëòýýð ãýмò õýðýã ãàðñàí ãýж ¿çýí ñòàòèñòèê ãàðãàõ íü áýðõшýýëòýé.

Ãэмт хэргийн өсөлтөнд хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтаас шалтгаалсан зарим хүчин зүйл 2014-2017 оíû áàéäëààð Моíãоë Óëñàä “Бóñäûí ýä õөðөíãèéã õóëãàéëàõ” ãýмò õýðýã жèëä äóíäжààð 10000 оðчèм á¿ðòãýãäýж, íèéò õýðãèéí 32.4 õóâèéã ýçýëж áàéжýý.

Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àжèëëàãààíû “Моíãоë Óëñàä á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãèéí õөòëөõ  жóðàм”-ûí  êоä  701-èéí  701.7.1-  ä Эð¿¿ãèéí õýðãèéí äóãààð àâàõ ãýñýí õýñýãò:/ЦЕГ-ын даргын 2018 оны 12 дугаар сарын 24-ний А/301 дугаар тушаалаар шинэчилэгдсэн áатлагдсан/

• “¿éëäýë á¿ð äýýð ýð¿¿ãèéí õýðãèéí äóãààðûã шèíýýð àâíà”... ãýж çààñàí çààëòûã õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýж, õýðýã á¿ðòãýëòèéí äóãààð àâàõäàà õàмààðóóëàí òооцож áàéãààãààñ шàëòãààëàí оëоí ¿éëäýëòýé õóëãàéëàõ, äýýðýмäýõ çýðýã õýðýã á¿ðãýëòèéí õýðýã íýýñýí áоëоí ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýñýí õýðãèéí òоо өñчýý.
• Мөí óã жóðмûí “Õýðýãñýõã¿é áоëãоõ ñàíàëòàéãààð пðоêóðоðò шèëж¿¿ëñýí õýðãèéí á¿ðòãýë” мàяãòûã õөòөëíө. ãýж çààñàí áоëоâч õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñíýýñ   õààñàí,   õýðýãñýõã¿é   áоëãоñоí, мөí ò¿¿íýýñ ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýж мөðäөí áàéцààëò яâóóëñàí ãýж яëãàõ áоëомжã¿é óчðààñ ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëò мөí өñөõөä íөëөөëñөí ãýж ¿çýж áоëоõооð áàéíà.

  

2016 оíû 7 äóãààð ñàðààñ 12 ñàð, 2017 оíû 7 äóãààð ñàðààñ 12 ñàð áóюó õàãàñ жèëèéí áàéäëààð àâч  ¿çâýë  õóëãàéëàõ ãýмò õýðýã 2 äàõèí, äýýðýмäýõ ãýмò õýðýã (áóëààõ ãýмò õýðãèéã äýýðýмäýõ ãýмò õýðýãò   òооцñоí)   3   äàõèí,   ãýð   á¿ëèéí õ¿чèðõèéëýë 1 õóâèàð íýмýãäñýí өñөëò íü òóõàéí õýðã¿¿äèéí ¿éëäýë òóñ á¿ðò õýðýã á¿ðòãýëòèéí äóãààð àâч áàéãàà áоëоí äýýð äóðäñàíû äàãóó ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëýëä õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýж, шàëãàõ òоõèоëäоëä өññөí áàéíà.

Т¿¿íчëýí, õýðýã á¿ðòãýëòýíä áàéãàà õýä õýäýí õýðãèéí ¿éëäëèéí àðãà, õýëáýð èжèë, òýäãýýðèéã íýã õ¿í ¿éëäñýí áàéж áоëоõûã   òоãòооñоí   òоõèоëäëóóä   áàéãàà áоëоâч ò¿¿íèéã Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шàëãàõ òóõàé õóóëèàð íýãòãýí шàëãàõ áоëомжã¿é óчðààñ  ¿éëäýë  òóñ  á¿ð  äýýð äóãààð àâч шàëãàж áàéíà. Эíý íü ñòàòèñòèêèéí  òооí  ¿ç¿¿ëýëò  өñөõ  õ¿чèí ç¿éë áоëжýý.

Ýрүүгийн хуульд шинээр гэмт хэрэгт тооцсон, үйлдлийн шинжийг нэгтгэсэн гэмт хэргийн талаар:

2015 оíä шèíýчëýí áàòëàãäñàí Эð¿¿ãèéí õóóëüä 26 òөðëèéí ãýмò õýðãèéí шèíжèéã шèíýýð òомüёоëж, íèéò ãýмò õýðãèéí 70 ãýмò õýðãèéí шèíжèéã õýëáýðèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áàéõààð òóñãàжýý. Ү¿íä:

Эð¿¿ãèéí õóóëèéí 11.7-ä çààñàí Гýð á¿ëèéí õ¿чèðõèéëýë ¿éëäýõ ãýмò õýðýã 223, 17.5-ä çààñàí Аíäóóðñàí èëãýýмж, àëäààòàé ã¿éëãýý, ãýýãäýë ýä ç¿éë çàâшèõ ãýмò õýðýã 432, Эð¿¿ãèéí õóóëèéí 24 ä¿ãýýð á¿ëýãò çààñàí Õ¿ðýýëýí áàéãàà оðчíû ýñðýã ãýмò õýðýã 240 òóñ òóñ á¿ðòãýãäñýí íü “òóõàéí жèëä äóíäжààð 1000 оðчèм õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí, ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýñýí õýðýã íýмýãäñýíèéã” õàðóóëж áàéíà.

Мөí Эð¿¿ãèéí õóóëüä çàðèм ãýмò õýðãèéí шèíжèéã íýãòãýí шèíýýð òомüёоëñоíòоé   õоëáооòоé   өññөí   ä¿íòýé ãàðñàí ãýж ¿çýõýýð áàéíà. Тóõàéëáàë:2002 оíû Эð¿¿ãèéí õóóëèàð òоäоðõоéëж áàéñàí “áóëààõ ãýмò õýðýã” áоëоí “äýýðýмäýõ” ãýмò õýðãèéí шèíжèéã 2015 оíû Эð¿¿ãèéí õóóëèàð “Дýýðýмäýõ” ãýñýí íýã ãýмò õýðãèéí ¿íäñýí áоëоí õ¿íäð¿¿ëýõ шèíж áоëãож   òоäоðõоéëñоí   óчèð   òóõàéí   ãýмò õýðýã 2017 оíä 3-4 äàõèí өññөí ¿ç¿¿ëýëòòýé ãàðчýý.

Тàíõàéðàõ ¿éëäëèéã ãýмò õýðãýýñ õàñч    çөâõөí    Зөðчëèéí    òóõàé    õóóëèàð çөðчèëä òооцñоíооñ õàмààðàí ãýмò õýðãèéí òоо 500-600 ãýмò õýðãýýð áàãàññàí áоëоâч ò¿¿íòýé ¿éëäëèéí õóâüä èжèëãýð á¿ë,  àõóéí õ¿ðýýíä ¿éëäýãääýã çàðèм ãýмò õýðýã өñчýý. Тóõàéëáàë, Óëñûí õýмжýýíä 2014 оíооñ 2016 оíä ãýð á¿ëèéí õ¿чèðõèéëëèéí óëмààñ ¿éëäýãäñýí çөðчèë 4497 á¿ðòãýãäýж (жèëä    äóíäжààð    1499)    íèéò   çөðчëèéí 0.1 õóâèéã ýçýëж áàéâ. Эíý ¿éëäë¿¿äèéí äèéëýíõ  íü  Зөðчëèéí  òóõàé  õóóëèéí  5.4 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 4 äýõ õýñýã áоëоí Эð¿¿ãèéí õóóëèéí 11.7 äóãààð ç¿éëä çààñàí ãýмò õýðýã áоëж á¿ðòãýãäýж ýõýëñýí áàéíà.

Ү¿íýýñ ãàäíà 2017 оíû 07 äóãààð ñàðûí 01-íèé өäðөөñ õоéш õàãàñ жèëèéí áàéäëààð íèéò 500 мяíãàí çөðчèë á¿ðòãýãäýýä áàéãàà íü óðüä á¿ðòãýж áàéñàí  çөðчëèéí  òооíооñ  äàðóé  10  äàõèí íýмýãäñýí ¿ç¿¿ëýëòýé áàéãàà áөãөөä ýíý íü цàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä шàëãàãäàж áàéãàà çөðчëèéí òооã áоäèòоéõяíàж ýõýëñýí, áóñàä ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãà, àëáàí òóшààëòíààñ яâóóëàõ çөðчëèéí õýðýã á¿òãýëòýä õяíàëò òàâüж, á¿ðòãýж ýõýëñýíòýé õоëáооòоé юм.

2018 оíû 04 ä¿ãýýð ñàðààñ ýõëýí Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí á¿òцýä “Õýðýã á¿ðòãýõ àëáà”-ûã шèíýýð áàéãóóëñàí áà ýíý àëáà цàãäààãèéí ãàçàð, õýëòñ¿¿äýä áàéãóóëàãäñàíààñ õоéш 2015 оíû Эð¿¿ãèéí õóóëèéí 11 ä¿ãýýð á¿ëýã áóюó “Õ¿íèé ýð¿¿ë мýíäèéí ýñðýã ãýмò õýðýã”-èéã õàðüяàëàí шàëãàж ýõýëñýí. Óã àëáûã áàéãóóëñíààñ õоéш òóõàéí òөðëèéí ãýмò õýðãèéí á¿ðòãýë íýмýãäýж, èëð¿¿ëýëò өññөí ä¿í мýäýý 2018 оíû ýõíèé óëèðëûí áàéäëààð àжèãëàãäëàà. Өөðөөð õýëáýë, ãýмò õýðãèéí өñөëò áóóðàëòòàé õоëáооòоé мýäýý íü цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí á¿òýц, çоõèоí áàéãóóëàëò, ¿éë àжèëëàãààíààñ õàмààðч áàéãàà ä¿ð çóðàã àжèãëàãäàж áàéíà. 

Аâëèãà, àëáàí òóшààëûí ãýмò õýðãèéí á¿ëãèéã 2015 оíû Эð¿¿ãèéí õóóëüä шèíýýð òомъёоëж õýëáýðèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áàéõààð òóñãàжýý. 2002 оíû Эð¿¿ãèéí õóóëüä áàéñàí ãýмò õýðãèéí шèíж äýýð íýмж 6 õýðãèéã òóñãàñàí áà шèíý õóóëèéí ¿éëчëýëýýñ õоéш Аâëèãàòàé òýмцýõ ãàçðààñ шàëãàñàí õýðýã á¿ðòãýëò, мөðäөí áàéцààëòûí õýðãèéí òоо 2 äàõèí өñчýý.

Аâëèãàòàé òýмцýõ ãàçàð 2017 оíä ãýмò õýðãèéí шèíжòýé 658 ãомäоë, мýäýýëëèéã õ¿ëýýí àâñàí áөãөөä òөðëөөð íü àâч ¿çâýë, àëáàí òóшààëûí áàéäëàà óðâóóëàí àшèãëàñàí 337, õàõóóëü àâñàí 63,   õàõóóëü   өãñөí   76,   àëáàí   òóшààëòàí өмч õөðөíãө çàâшñàí 82, õөðөíãө íóóñàí áóюó   ¿íäýñëýëã¿éãýýð   õөðөíãөжñөí   51, õóäàëäàí àâàõ àжèëëàãààíû жóðàм çөðчñөí 48, òөñâèéí õөðөíãèéã çоðèóëàëòûí áóñààð çàðцóóëñàí 50, áóñàä 6 áàéíà.Гýмò õýðãèéí шèíжòýé ãомäоë, мýäýýëëèéí 174 áóюó 26.4 õóâèéã õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõ / ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõ/, 375 áóюó 58 õóâèéã õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõýýñ òàòãàëçàõ  /ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçàõ/, 93 áóюó 14.3 õóâèéã õàðüяàëëûí äàãóó шèëж¿¿ëýõ ñàíàëòàé õàðüяà пðоêóðоð шèëж¿¿ëýí шèéäâýðëýж оäоо 16 ãомäоë, мýäýýëëèéí ¿ëäýãäýëòýé áàéíà. Õóóëüä çààñàí õàðüяàëëûí 1301 ¿éëäýëòýé, 654 õоëáоãäоãчòоé, 427 ýð¿¿ãèéí õýðýãò мөðäөí шàëãàõ àжèëëàãàà яâóóëñàí áàéíà11. Гýòýë õàмòðàí àжèëëàõ жóðмûí äàãóó АТГ íü цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí мýäýýëëèéí ñàíä ãýмò õýðãèéí òàëààðõ õоëáоãäоõ мýäýýëëèéã оðóóëж, ñòàòèñòèêèéí мýäýýëýëä òóñãóóëäàã áөãөөä ÖЕГ-ààñ ýðõëýí ãàðãàñàí óëñûí õýмжýýíèé ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèêèéí мýäýýëýëä АТГ íü 2017 оíä ãýмò õýðýãò õоëáоãäñоí   14   õ¿í,   á¿ðòãýñýí   184   ãýмò õýðýã áàéãàà ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëòýýñ12 õàðàõàä АТГ-ûí ñòàòèñòèêèéí мýäýýëýë óëñûí õýмжýýíèé ãýмò õýðãèéí íýãäñýí ñòàòèñòèêèéí мýäýýíä á¿ðýí òóñààã¿é áàéãààã цààшèä àíõààðàõ íü ç¿éòýé.

1. ПРОКУРОРЫÍ ХЯÍАËÒ

Эð¿¿ãèéí õóóëü áоëоí Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí á¿ðòãýë, ñòàòèñòèêèéí ¿ç¿¿ëýëò, ò¿¿íèéã ä¿ãíýõ àðãàчëàëóóä õýä, õýäýí óäàà өөðчëөãäөж цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê мýäýýòýé òóëãàж ¿çýõýä çàðèм ¿ç¿¿ëýëò çөðөõ áàéäàë àжèãëàãäàж áàéíà. Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèàð ýð¿¿ãèéí õýðýã ò¿äãýëç¿¿ëýõ òóõàé çоõèцóóëàëò өөðчëөãäñөíөөñ шàëòãààëж ò¿äãýëç¿¿ëñýí õýðãèéí ¿ç¿¿ëýëò ýðñ áàãàñàж, 2016 оíä 5503 õýðãèéã ò¿äãýëç¿¿ëж áàéñàíáоë 2017 оíä 77 õýðãèéã ò¿äãýëç¿¿ëжýý. Õóóëèéí çоõèцóóëàëòààð õýðãèéã ò¿äãýëç¿¿ëýõã¿éãýýð ãýмò õýðãèéã õөөí õýëýëцýõ õóãàцààíä íü õýðýã á¿ðòãýëòýýð шàëãàäàã áоëжýý.

Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëü 2017 оíû 07 äóãààð ñàðûí 01-íýýñ õýðýãжèж ýõýëíýýñ õоéш õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã òàòãàëçàж õààõ (õóóчèí õóóëèàð ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçàж õààõ) òоõèоëäоë 30 õ¿ðòýë õóâèàð áóóðч, ¿¿íòýé óðâóó õàмààðëààð õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõ шàëãàñàí ¿ç¿¿ëýëò

30  õóâèàð  өññөí  áàéíà.  õóóëü  õýðýãжèж ýõëýõýýñ өмíөõ ¿еòýé õàðüцóóëàõàä яëëàõ ä¿ãíýëò ¿éëäýж ш¿¿õýä шèëж¿¿ëñýí õýðãèéí òоо 10 õ¿ðòýë õóâèàð áóюó 1092 õýðãýýð íýмýãäжýý. 2002  оíооñ  õоéш  õýðýãжèж  áàéñàí Эð¿¿ãèéн áàéцààí шèéòãýõ õóóëüä õоõèðоãчòоé ýâëýðñíýýð ýð¿¿ãèéí õýðãèéã õýðýãñýõã¿é áоëãож шèéäâýðëýäýã áàéñàí çоõèцóóëàëò өөðчëөãäñөíөөð ш¿¿õýä шèëж¿¿ëñýí õýðãèéí òоо íýмýãäñýí áàéíà. Тóõàéëáàë, 2016 оíä пðоêóðоðооñ 21712 ýð¿¿ãèéí õýðãèéã õýðýãñýõã¿é áоëãож шèéäâýðëýж áàéñàí áоë 2017 оíä 612 õýðãèéã õýðýãñýõã¿é áоëãож шèéäâýðëýжýý. 2017 оíä цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí ãýмò  õýðãèéí  èëð¿¿ëýëòèéí  òàëààð  òооí мýäýýíýýñ õàðâàë èëýðñýí ãýмò õýðýã 8856, пðоêóðоðûí цàõèм á¿ðòãýëýýð мөðäөí áàéцààëòûí àжèëëàãàà яâóóëñàí õýðãèéí òоо 8864 áóюó 8 õýðãýýð çөð¿¿òýé áàéãàà ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëòýé áàéíà.

Пðоêóðоðûí áàéãóóëëëàãûí õяíàñàí, á¿ðòãýñýí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëýë, ýð¿¿ãèéí ãýмò õýðãèéí òооí мýäýý íü Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí á¿ðòãýñýí ãýмò õýðãèéí òооí мýäýýòýé çөð¿¿òýé ãàðч áàéãàà íü пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãàðãàж áàéãàà òооí мýäýý, ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëòèéã á¿ðòãýõ àðãàчëàë íü өөð, өñөí íýмýãäýõ ¿ç¿¿ëýëòýýð òóñ òóñûí ¿íäñýí àжëûí ¿ç¿¿ëýëòýýð áоëоí шèéäâýð ãàðãàëòûí áàéäàë, шèéäâýðýýð á¿ðòãýäýã, çàðèм ¿éëäëèéã, өðãөäëèéã íýãòãýж шàëãàõ мөí òàéëàí мýäýý ãàðãàõ õóãàцàà çөðäөãөөñ шàëòãààëñàí ãýж ¿çýõýýð áàéíà.

Эð¿¿ãèéí õóóëü áоëоí Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí á¿ðòãýë, ñòàòèñòèêèéí ¿ç¿¿ëýëò, ò¿¿íèéã ä¿ãíýõ àðãàчëàëóóä õýä, õýäýí óäàà өөðчëөãäөж цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí ãýмò õýðãèéí ñòàòèñòèê мýäýýòýé òóëãàж ¿çýõýä õ¿íäðýë áýðõшýýëòýé áàéâ.

2016 оíû цàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäëûí òоо 94324 ãýж ãàðñàí áоë пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí     òооí     мýäýýãýýð     94213, ¿¿íýýñ ЭÕҮ-ãýýñ òàòãàëçñàí òоõèоëäоë  цàãäààãèéí  áàéãóóëëàãûí мýäýýãýýð 65709, пðоêóðоðûí  áàéãóóëëàãûí  òооí  мýäýýãýýð  65293  çýðãýýð çөð¿¿òýé ãàðñàí áàéíà. Эíý íü ãýмò õýðãèéí ¿éëäëèéí òоо, ýñõ¿ë õýäýí  өðãөäөë ãомäëûã íýãòãýж шàëãàñàí áàéäàë, мөí    мөðäөãчөөñ    ЭÕҮ-ãýж    òàòãàëçàõ ñàíàëòàé èð¿¿ëñíèéã ¿íäýñëýëã¿é ãýж ¿çýж áóцààñàí çýðãýýñ  õàмààðààä  пðоêóðоðûí шèéäâýð ãàðãàñàí ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëòýýñ шàëòãààëж  çөð¿¿òýé ãàðч, өөðчëөãäөõөä õ¿ðãýäýã áàéíà.

Пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí õяíàñàí, á¿ðòãýñýí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë   мýäýýëýë, ýð¿¿ãèéí ãýмò õýðãèéí òооí мýäýý íü цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí  á¿ðòãýñýí ãýмò õýðãèéí òооí мýäýýòýé çөð¿¿òýé ãàðч áàéãàà íü: 

• Öàãäààãèéí, Пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí ãýмò õýðãèéí òàëààð ãàðãàж áàéãàà   òооí  мýäýý,  ñòàòèñòèê  ¿ç¿¿ëýëòèéã á¿ðòãýõ àðãàчëàë өөð өөð áàéäàãòàé  õоëáооòоé. Тóõàéëáàë, цàãäààãèéí áàéãóóëëàãààñ àíõ á¿ðòãýñýí õýðãèéã  õýðýã  á¿ðòãýëò, мөðäөí áàéцààëòûí яâцàä íýãòãýñýí, òóñãààðëàñàí, õýðýã  á¿ðòãýëòèéí õýðýã ãýмò õýðãèéí шèíжã¿é ãýж ¿çýж õààñàí çýðãèéã мýäýýíä  òóñãàäàãã¿éãýýñ өөð õооðоíäоо çөðäөã áàéíà.
• Тóñ òóñûí ¿íäñýí àжèë ä¿ãíýõ

¿ç¿¿ëýëò áоëоí ãàðãàñàí шèéäâýðýýð á¿ðòãýäýã. Тóõàéëáàë, Öàãäààãèéí  áàéãóóëëàãà ãýмò õýðãèéí шèíжã¿é ãýж

¿çýí õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõýýñ òàòãàëçñàí òоõèоëäëûã ãýмò õýðãèéí шèíжã¿é  ãýж õààж íèéò ãýмò õýðãýýñ õàñч á¿ðòãýäýã áàéõàä äýýðõè òоо мýäýý íü пðоêóðоðûí  õяíàëòûí яâцàä ãàðãàñàí шèéäâýðýýñ õàмààðч өөðчëөãääөã. Өөðөөð õýëáýë,  цàãäààãèéí áàéãóóëëàãà íü мөðäөãч, õýðýã á¿ðòãýãчèéí ãàðãàäàã шèéäâýðèéí  õýëáýðýýñ õàмààðч á¿ðòãýëýý õèéäýã.

• Õýðýã á¿ðòãýëò, мөðäөí áàéцààëòûí яâцàä çàðèм ¿éëäëèéã, ýñõ¿ë ãýмò  õýðãèéí шèíжòýé өðãөäëèéã íýãòãýж шàëãàñàí òоõèоëäëèéã пðоêóðоðûí   áàéãóóëëàãûí  òоо мýäýýíä òóñãàäàã. Мөí òàéëàí мýäýý ãàðãàõ   õóãàцàà   çөðäөãөөñ   òооí   ¿ç¿¿ëýëò çөðөõөä õ¿ðãýäýã. Тóõàéëáàë; цàãäààãèéí  áàéãóóëëàãà ñàð áоëãоíû 25-íä ãàðãàäàã áоë пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãà òóõàéí  ñàðûí 1-íä áàãòàж òоо, мýäýýãýý ãàðãàäàã.
• Пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãà íü цàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä á¿ðòãýãäñýí õýðãèéã íýã  á¿ðчëýí òóëãàж Эð¿¿ãèéí õóóëèéí ç¿éë, õýñãýýð мýäýý ãàðãàäàãã¿é áөãөөä  ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýñýí, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí õààñàí, яëëàõ  ä¿ãíýëò  ¿éëäñýí çýðãýýð пðоêóðоðûн   

13 Монгол Улс дах гэмт хэргийн статистикийн үйл ажиллагааны өнөөгийн байдал: SWOT шинжилгээ” судалгааны тайлан 2017 он. 10 дах тал. ХСИС, ЭШХХүрээлэн. Судлаачдын баг шèéäâýð ãàðãàëòûí õýëáýðýýð мýäýýã ãàðãàäàã.

• Мөí  2002  оíооñ  өмíө  õýðýãжèж ЭБШÕ-ä õоõèðоãчòоé ýâëýðñíýýð ýð¿¿ãèéí õýðãèéã õýðýãñýõã¿é áоëãож шèéäâýðëýäýã áàéñàí     çààëòûã     өөðчèëж,     íоòëоãäñоí ãýмò õýðãèéã çààâàë ш¿¿õýýð шèéäâýðëýж ãýм áóðóó, õоõèðëûí àñóóäëûã ýцýñëýí шèéäâýðëýж áàéíà. Тóõàéëáàë, 2016 оíä пðоêóðоðооñ 21712 ýð¿¿ãèéí õýðãèéã õýðýãñýõã¿é áоëãож шèéäâýðëýж áàéñàí áоë 2017 оíä 612 õýðãèéã õýðýãñýõã¿é

áоëãож шèéäâýðëýí, 2017 оíû 7 äóãààð ñàðûí 1-íýýñ õоéш á¿õ ýð¿¿ãèéí õýðãèéã ш¿¿õýýð ýцýñëýí шèéäâýðëýж áàéíà. Иéмýýñ Эð¿¿ãèéí ш¿¿õèéí àчààëàë 3 äàõèí íýмýãäñýí òооí мýäýý ãàðч áàéíà ãýж ä¿ãíýж áоëоõ юм.

1. Ш¯¯ХÈÉÍ ШÈÉДÂÝРËÝËÒ

Аíõàí шàòíû ш¿¿õ 2017 оíä ýð¿¿ãèéí 8839 õýðýã шèéäâýðëýж, 12675 çөðчèë, çөðчëèéí   õýðýãò   шèéòãýë   оíоãäóóëжýý. Аíõàí шàòíû ш¿¿õýýð õяíàí шèéäâýðëýñýí ýð¿¿ãèéí õýðýã өмíөõ оíû мөí ¿еýñ 53.4%- èàð   өññөí   ä¿íòýé   ãàðñàí   ãýмò   õýðãèéí ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëòýé õàмààðàëã¿é áàéõ áөãөөä 2002 оíû Эð¿¿ãèéí áàéцààí шèéòãýõ õóóëèàð çоõèцóóëж áàéñàí õөíãөí ãýмò õýðãèéí õоõèðоãчòоé ýâëýðñíýýð õýðýãñýõã¿é áоëãоõòоé õоëáооòоé çоõèцóóëàëò  өөðчëөãäөж,  íоòëоãäñоí  á¿õ ýð¿¿ãèéí õýðýã ш¿¿õýýð шèéäâýðëýãääýã áоëñоíòоé õоëáооòоé áàéíà.Тóõàéëáàë:

2017 оíä ýð¿¿ãèéí õýðãèéí àíõàí шàòíû ш¿¿õýýð яë шèéòã¿¿ëýãчäèéí òоо

1. 1. õóâèàð өññөí áàéíà.

Аíõàí шàòíû ш¿¿õýýð õяíàí шèéäâýðëýñýí íèéò ýð¿¿ãèéí õýðãýýñ äàðààõ  òөðëèéí  ãýмò  õýðýã  өññөí  áàéíà. Тоäðóóëáàë, çàëèëàõ, õ¿íèéã àëàõ, õóëãàéëàõ, äýýðýмäýõ ãýмò õýðýã èõ õýмжýýãýýð өññөí ä¿íòýé áàéíà.

• • • õ¿íèéã àëàõ ãýмò õýðýã 44 õýðãýýð áóюó 28.9 õóâèàð,
    • õ¿íèé ýð¿¿ë мýíäýä õ¿íä õоõèðоë óчðóóëàõ ãýмò õýðýã 23 õýðãýýð áóюó 7.3 õóâèàð,
    • õóëãàéëàõ ãýмò õýðýã 261 õýðãýýð áóюó 22.6 õóâèàð,

• • • äýýðýмäýõ ãýмò õýðýã 32 õýðãýýð áóюó 20.9 õóâèàð,
    • óëñûí õèëýýð áàðààã õóóëü áóñààð õèë íýâòð¿¿ëýõ ãýмò õýðýã 33 õýðãýýð áóюó 2.4 äàõèí,- àâòо òýýâðèéí õýðýãñëèéí õөäөëãөөíèé àюóëã¿é áàéäàë, àшèãëàëòûí жóðàм çөðчèõ ãýмò õýðýã 97 õýðãýýð áóюó

1. 1.  õóâèàð,
      • çàëèëàõ ãýмò õýðýã 130 õýðãýýð áóюó 90.9 õóâèàð,
      • мàíñóóðóóëàõ ýм, ñýòãýцýä íөëөөò áоäèñûã õóóëü áóñààð àшèãëàõ ãýмò õýðýã 11  õýðãýýð  áóюó  4.9  õóâèàð  òóñ  òóñ  өññөí áàéíà.

Гýмò õýðýã ¿éëäñýí õ¿í ш¿¿õýýð яë шèéòã¿¿ëж áóé íөõцөë áàéäëûã ñóäëàí ¿çâýë õоðèõ яë оíоãäóóëàõ, ò¿¿íèéã áèечëýí ýäë¿¿ëýõ ¿ç¿¿ëýëò 3 äàõèí áàãàññàí áà ýíý íü  õоðèõ  яë  оíоãäóóëàõã¿éãýýð  òýíñýõ,  яë оíоãäóóëàõã¿éãýýð òýíñýж àëáàäëàãûí àðãà õýмжýý õýðýãëýõ çýðýã Эð¿¿ãèéí õóóëèéí 6.7, 7.1 ä¿ãýýð ç¿éë¿¿äýä çààñàí яëûí óяí õàòàí çоõèцóóëàëò, õоðèõооñ өөð òөðëèéí яëûã õýðýãëýж ýõýëñýíòýé õоëáооòоé áàéíà. Тоäðóóëж ¿çâýë, 2016 оíä àíõàí шàòíû ш¿¿õýýð  4267  õ¿íä  õоðèõ  яë  оíоãäóóëж шèéäâýðëýж áàéñàí áоë 2017 оíä àíõàí шàòíû  1314  õýðýãò  õоðèõ  яë  оíоãäóóëж, õоðèõ  яë  оíоãäóóëàõã¿éãýýð  639  õ¿íèéã òýíñýж,  яë  оíоãäóóëàõã¿éãýýð  370  õ¿íèéã òýíñýж, àëáàäëàãûí àðãà õýмжýý õýðýãëýõ шèéäâýð ãàðãàжýý. Эð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèéí  15  õóâü  áóюó  íèéò  30 ãýмò õýðýãò õоðèõооñ өөð òөðëèéí яë оíоãäóóëàõààð  çààñàí  áà  íèéò  оíоãäóóëж áóé яëûí 1/3-èéã òýíñýж, 1/3-ò õоðèõооñ өөð òөðëèéí яë оíоãäóóëж шèéäâýðëýжýý.

Õàðèí оëоí íèéòèéí àмãàëàí òàéâàí áàéäëûã àëäàãäóóëàõ ãýмò õýðýã 162 õýðãýýð áóюó 29.9 õóâèàð, òàòâàð òөëөõөөñ çàéëñõèéõ ãýмò õýðýã 1 õýðãýýð áóюó 50 õóâèàð òóñ òóñ áóóðñàí áàéíà. Ш¿¿õèéí ýíýõ¿¿ ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëò íü өññөí çàðèм ãýмò õýðãèéí өñөëòèéí áоäèò èëðýë áàéж áоëоõ òàëòàé áàéíà.

Д¯ÃÍÝËÒ

Гýмò õýðãèéí өñөëò, áóóðàëòûí шàëòãààí íөõцөë áоëоí ýð¿¿ãèéí õóóëü, òоãòоомжèéí õýðýãжèëòýä õèéñýí ñóäàëãààãààð äàðààõ ä¿ãíýëòèéã õèéж áоëоõооð áàéíà:

• Моíãоë Óëñàä 2017 оíä 32259 õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí, ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýí, яëëàãäàãчààð òàòñàí ãýмò õýðýã á¿ðòãýãäýж өмíөõ оíû мөí ¿еýñ 5092 õýðãýýð  áóюó  18.7  õóâèàð  өññөí  ä¿íòýé ãàðñàí áàéíà.
• Сóäàëãààãààð Эð¿¿ãèéí õóóëüä шèíýчëýí  òомüёоëоí  òóñãàãäñàí  26  ãýмò õýðýã íü íèéò өññөí ãýмò õýðãèéí 20 õóâèéã, мөðäөí áàéцààëò яâóóëñàí íèéò õýðãèéí 2.8 õóâèéã ýçýëж áàéíà.

Ш¿¿õèéí ñòàòèñòèê, мýäýýãýýð оëоí íèéòèéí àюóëã¿é áàéäàë, àшèã ñоíèðõоëûí ýñðýã ãýмò õýðýã, ýäèéí çàñãèéí ýñðýã ãýмò õýðýã òóñ òóñ өññөí íü áоäèò ¿ç¿¿ëýëò áàéж áоëоõооð  áàéíà.  Эíý  íü  íèéò  өññөí  ãýмò õýðãèéí 2 оðчèм õóâèéã ýçýëж áàéíà.

Нèéò  өññөí  5092  õýðýã  á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí, ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýí, яëëàãäàãчààð òàòñàí ãýмò õýðãèéí 1000 оðчèм íü áóюó 20% íü шèíý Эð¿¿ãèéí õóóëü òоãòоомжооñ, 2500 áóюó 40% íü ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéã шàëãàж, шèéäâýðëýõ òàëààðõ çоõèцóóëàëò өөðчëөãäñөíòýé õоëáооòоéãооð, 1500 оðчèм áóюó 35 õóâü íü õýðýã á¿ðòãýëò, мөðäөí áàéцààëò, ãýмò õýðãýýñ çөðчèë ð¿¿ õàðüяàëëûí äàãóó шèëж¿¿ëýí шàëãàõ áоëñоíòоé õоëáооòоé áàéíà.

Өөðөөð õýëáýë, äýýð äóðäñàíû äàãóó áóóðñàí ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýõýýñ òàòãàëçàж шèéäâýðëýäýã áàéñàí 30% ãàðóé õóâüä íü õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýж шàëãàж áàéãààãààñ   ãýмò   õýðãèéí   òооí   ¿ç¿¿ëýëò өññөí  ä¿í  ãàðàõàä  шóóä  íөëөөëñөí  áàéíà ãýж ¿çýõ ¿íäýñëýëòýé юм. Нèéò á¿ðòãýãäñýí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ   ãомäоë,   мýäýýëëèéí   òоо   өññөí ä¿íã¿é, çàðèм óëèðëûí áàéäëààð òоãòмоë, õàðèí õàãàñ жèë, ñ¿¿ëèéí 10 ñàðûí áàéäëààð õàðüцóóëж ¿çâýë áóóðчýý.

- Б¿ðòãýãäñýí õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí, ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýí, яëëàãäàãчààð òàòñàí    ãýмò    õýðýã    өññөí    íü    òóõàéí áоëñоí ¿éë áàðèмò, õ¿ëýýí àâñàí ãомäоë, мýäýýëëèéã шàëãàж, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýж шàëãàäàã áоëñоíòоé õоëáооòоé áàéíà. Эð¿¿ãèéí õýðýã õяíàí шèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí çоõèцóóëàëòààñ õàмààðч õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõýýñ òàòãàëçàõ, çөðчèë ãýж ¿çýí õàðüяàëëûí äàãóó шèëж¿¿ëýõ áоëñоí òóë өмíө áàéñàí ãýмò õýðãýýñ өññөí ãýж ä¿ãíýõòýé õоëáоí ¿çâýë ç¿éòýé.

Æèшýýëáýë: Нèéò ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéí äèéëýíõ õóâü áóюó 36-ààñ 40 õóâèéã õóëãàéëàõ õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí,  ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýí, яëëàãäàãчààð òàòñàí ãýмò õýðýã ýçýëж áàéñàí áà 300.000 òөãðөãèéí õоõèðоë óчèðñàí     òоõèоëäоëä     (õóóчèí   õóóëèàð 240.000 òөãðөã áàéñàí) ãýмò õýðãèéí шèíжèéã õàíãàõààð çààñàí.

Õóëãàéëàõ ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë, мýäýýëëèéã õóóëüä çààñàí 5 õоíоãèéí äоòоð ¿íýëãýý õèéëãýõ, òоäоðõоé àжèëëàãàà яâóóëж шàëãàõ õóãàцàà õяçãààðëàãäмàë áàéãàà òóë õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýж шàëãààä õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðãèéã õààж, çөðчèë ãýж ¿çýí çөðчëèéí õýðýã á¿ðòãýëò ð¿¿ шèëж¿¿ëýõ шèéäâýð ãàðãàñàí ãýж ¿çýõýýð áàéíà. Óчèð íü 2017 оíä õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí, ýð¿¿ãèéí õýðýã ¿¿ñãýí, яëëàãäàãчààð òàòñàí ãýмò  õýðýã  өññөí  ãоë  шàëòãààíû  íýã  íü ãýмò õýðãèéí шèíжòýé ãомäоë, мýäýýëýë шàëãàõ õóãàцàà өөðчëөãäñөíөөñ õàмààðчýý. Зөðчëèéí òóõàé õóóëèàð ãýмò õýðãýýñ çөðчèëä,   çөðчëөөñ   ãýмò   õýðýãò   òооцоí á¿ðòãýãäýж áàéãàà òооí ¿ç¿¿ëýëòèéã ãàðãàõ, õяíàж õàðüцóóëàí ñóäëàõ áоëоëцооã¿é áàéíà.

• Мөí çàðèм ãýмò õýðãèéí шèíжèéã íýãòãýñíýýñ òóõàéëáàë áóëààõ, äýýðýмäýõ ãýмò õýðãèéí ¿éëäëèéí шèíжèéã íýã ãýмò õýðãèéí ç¿éëчëýëä оðóóëàí ä¿ãíýж ýõýëñýí òóë  óã  ãýмò  õýðýã  3  äàõèí  өññөí  ä¿íòýé ãàðч, àëäààòàé ã¿éëãýý àíäóóðàãäñàí èëãýýмж, ãýýãäýë ýä õөðөíãө, мàë çàâшèõ ãýñýí ãýмò õýðã¿¿ä шèíýýð Эð¿¿ãèéí 

• Пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí ãýмò õýðãèéí á¿ðòãýë мýäýýëëèéí ñèñòем íü өñөí   íýмýãäýõ   ä¿íãýýð   ãàðäàã,   á¿ðòãýõ àðãàчëàë өөð, өмíөõ оíû ¿ëäýãäýë õýðýã çýðýã пðоêóðоðûí  õяíàëòûí  àжëûí òөðëөөð ãàðãàäàã óчèð цàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí     òооí     мýäýýòýé     òóëãàõ, ò¿¿íèéã õяíàõ áоëоëцооã¿é áàéâ. Өөðөөð õýëáýë, ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäëûí òоо, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýõýýñ òàòãàëçñàí, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã íýýñýí, õýðýã á¿ðòãýëòèéí õýðýã õààñàí, õýðýã á¿ðòãýëòèéí   õýðýã   õýðýãñýõã¿é   áоëãоñоí ãýõ шèéäâýð¿¿äèéí òóëãàõàä çөð¿¿òýé мýäýý ãàðч áàéíà.

Эíý íü Пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãààñ õяíàëò òàâüж шèéäâýð ãàðãàñàí, õяíàñàí, á¿ðòãýñýí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãомäоë мýäýýëýë, ýð¿¿ãèéí ãýмò õýðãèéí òооí мýäýý íü Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí á¿ðòãýñýí ãýмò õýðãèéí òооí мýäýýòýé çөð¿¿òýé ãàðч áàéãàà íü пðоêóðоðûí áàéãóóëëàãûí ãýмò õýðãèéí òàëààðõ ãàðãàж áàéãàà òооí мýäýý, ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëòèéã á¿ðòãýõ àðãàчëàë íü өөð, өñөí íýмýãäýõ ¿ç¿¿ëýëòýýð òóñ òóñûí ¿íäñýí àжëûí ¿ç¿¿ëýëòýýð áоëоí шèéäâýð ãàðãàëòûí áàéäàë, шèéäâýðýýð á¿ðòãýäýã, çàðèм ¿éëäëèéã, өðãөäëèéã íýãòãýж шàëãàõ мөí òàéëàí мýäýý ãàðãàõ õóãàцàà çөðäөãөөñ шàëòãààëñàí ãýж ¿çýõýýð áàéíà. 

Öààшèä õóóëü ñàõèóëàõ, ш¿¿õ ýðõ мýäëèéí áàéãóóëëàãóóäûí мýäýýëëèéí íýãäñýí ñèñòем áоëоâñðоíãóé áоëãоí õөãж¿¿ëñíýýð    цàãäàà,    пðоêóðоð, ш¿¿õ, ш¿¿õèéí шèéäâýð ã¿éцýòãýõ áàéãóóëëàãóóäûí          ñòàòèñòèêèéí мýäýýëëèéí ¿ç¿¿ëýëòèéã õàðüцóóëàí àшèãëàõ, ¿éë àжèëëàãààíä ¿íýëýëò ä¿ãíýëò өãөõ   áоëомж   á¿ðäýõ   юм.   Эäãýýð   òооí мýäýýëëèéí ¿íäñýí äýýð ãýмò õýðýãòýé òýмцýõ, çөðчëèéã шàëãàí шèéäâýðëýõ ¿éë àжèëëàãààíä ä¿í шèíжèëãýý õèéõ çàмààð òýäãýýðýýñ óðüäчèëàí ñýðãèéëýõ áоäëоãо,¿éë àжèëëàãààã ¿ð ä¿íòýé òөëөâëөõ, õýðýãж¿¿ëýõ áоëомжòоé áоëíо õýмýýí ä¿ãíýж áàéíà. õóóëüä íýмýãäжýý.